‘Innovatie is de motor van doelmatigheid in de zorg. Herontwerpen van zorgprocessen in ziekenhuizen en verbetering van ketenzorg maken de zorg beter en efficiënter’. Deze algemene stellingen zijn terug te lezen in diverse nota’s die over het onderwerp innovatie zijn geschreven. Als de scope wordt gericht op de ziekenhuissector, dan valt op dat er slechts kleine voorzichtige stappen worden gezet. Voor een belangrijk deel is dit terug te voeren op de ontwikkeltijd die benodigd is om een nieuw ziekenhuis te realiseren. De ziekenhuizen die nu in gebruik worden genomen zijn doorgaans ruim een decennium geleden op de tekentafel ontworpen. Daarbij werd vaak uitgegaan van het principe dat het product port folio gelijkenis moest vertonen met die van een supermarkt: alle producten worden geleverd en daardoor zijn er ‘all in one’ gebouwen ontstaan.

Onlangs is door de zorgverzekeraars een steen in de vijver gegooid. Kwalitatief betere zorg vereist specialisatie, waarbij het productengamma kritisch onder de loep moet worden genomen. Ook is een discussie gaande over de functie van de spoedeisende zorg. Moet ieder ziekenhuis deze zorgvorm leveren of kan er omwille van de doelmatigheid verder worden geclusterd. In regio’s met een hoge ziekenhuisdichtheid ligt een afstemming van taken voor de hand. Ook is de efficiencyvraag in ziekenhuizen meer dan ooit aan de orde. Vanwege de dreigende tekorten op het personeelsfront moet bij de herinrichting van ziekenhuizen rekening worden gehouden met de looplijnen. Elke meter die een verpleegkundige onnodig moet lopen kost tijd en geld. Ook het stimuleren van goede patiëntenlogistiek vereist een andere aanpak. Zorgprocessen kunnen efficiënter gepland worden als de omgeving daartoe geen hindernissen opwerpt.

Kortom: het palet aan zorggebouwen zal de komende tijd verder worden uitgebreid. Ziekenhuizen zullen doorgaans kleiner worden, zijn meer gespecialiseerd en zullen investeren in klantvriendelijkheid. Dit vereist durf van de bestuurders, maar een gedegen inzet van innovatie geeft zekerheden voor de toekomst.